سه شنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰

بخش ها

آرشیو ماهیانه


دسته ها:روانکاوی در انجمن فرویدی، معاون آموزشی وزیر بهداشت، مقاله های آموزشی اعضای انجمن فرویدی، وزارت بهداشت

ظرافت بسیار کردن هنر ندیمان است و عیب حکیمان

نویسنده: ماریه مرادی

 

در سخنان معاون آموزشی وزارت بهداشت، مندرج در سایت خبری آکاایران به تاریخ دوشنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۳ ـ ۰۰:۵۰، دو نکته به نظرم می‌رسد:

 

اول، ایشان دوره روانکاوی را بخشی از دوره‌های تخصصی و فوق تخصصی روانپزشکی می‌دانند.[۱]

 

فروید، مبدع روانکاوی در پیشگفتار خود بر سخنرانی‌های آموزش روانکاوی[۲] می‌گوید: «انتخاب چنین حرفه‌ای [روانکاوی] هر شانسی که فرد برای موفقیت در دانشگاه می‌تواند داشته باشد را از بین می‌برد و اگر روانکاوی را با کار در مطب آغاز کند، خودش را در جامعه‌ای می‌یابد که تلاش‌هایش را نمی‌فهمند، جامعه‌ای که او را با بی اعتمادی و خصومت نگاه می‌کند و تمامی ارواح خبیثه‌ای را که درون آن در کمین نشسته‌اند روانه وی می‌کند.» وقتی بعد از صد و اندی سال هنوز روانکاوان لکانی در «قرن بیست و یکم»[۳] اذعان می‌کنند که «روانکاوی هیچ شانسی برای همه‌گیر شدن ندارد.»[۴] آیا می‌توانیم به سادگی از کنار جملات هشدار دهنده‌ی فروید عبور کنیم، نه تنها روانکاوی را «از دوره‌های تخصصی و فوق تخصصی روانپزشکی»[۵] بدانیم که بر آموزش دانشگاهی و همگانی آن اصرار بورزیم؟ این به هیچ وجه بعید به نظر نمی‌رسد وقتی معلومات اظهار نظر کنندگان درمورد روانکاوی، محدود به بخش‌های اول و نهایتاً دوم انواع کتاب‌های مرجع نظریه‌های شخصیت و رواندرمانی دانشگاهی باشد!

 

فروید بار دیگر در همان سخنرانی غافلگیرمان می‌کند و بر خلاف تصورات رایج، پزشک بودن را نه تنها مزیتی برای دستیابی به دانش روانکاوی نمی‌داند که به عنوان محدودیت در نظر می‌گیرد: «روانکاوی برای دشواری دومی‌که در رابطه شما با آن وجود دارد مقصر نیست؛ من باید خودتان را مسؤول بدانم، خانم‌ها و آقایان، مسؤول از این لحاظ که شما دانشجویان پزشکی هستید. آموزش‌های قبلی شما جهت خاصی به تفکرتان داده، که باعث دور شدن از روانکاوی می‌شود. شما آموخته‌اید که اساس آناتومیکی برای عملکردهای ارگانیسم و اختلال‌هایش بیابید، آنها را از نظر شیمیایی و فیزیکی توجیه کنید و به شکل بیولوژیک به آنها نگاه کنید. اما هیچ بخشی از توجه شما به زندگی روانی که در آن،‌ با این همه، پیشرفت این ارگانیسم بسیار پیچیده به حد نهایی‌اش می‌رسد، متمرکز نشده است»[۶] مگر این که معاون محترم وزارت بهداشت گذراندن چند ماهِ آموزشی در حوزه روان را برای جبران این محدودیت کافی بدانند که در آن صورت باید اعتراف کنند که روانشناسان در امر رواندرمانی آموزش دیده‌تر و در نتیجه محق‌ترند! بگذریم که سخنان معاون محترم حتی با موقعیت و مسؤولیتی که در همان کتب دانشگاهی برای روانپزشک ارائه می‌شود، مغایرت دارد: «روانپزشک پزشکی است عمومی که پس از گذراندن دوره عمومی پزشکی در زمینه اختلالات عاطفی آموزش می‌بیند و تجربه کسب می‌کند. درمان‌های جسمی از قبیل دارو درمانی و درمان به وسیله ضربه برقی را روانپزشکان اعمال می‌کنند.»[۷]

 

دوم، جناب آقای دکتر ضیایی، روانکاوی را در دایره علوم مرتبط با سلامت و درمان روان قرار داده‌اند: «دوره روانکاوی بخشی از دوره‌های تخصصی و فوق تخصصی روانپزشکی است و درمان کار کسی است باید آموزش لازم را در حوزه سلامت وزارت بهداشت دیده باشد. روان‌درمانی کار پزشک است و…»[۸]. شاید هم برعکس، ایشان سعی کرده‌اند پای سلامت و درمان را تا حوزه روانکاوی دراز کنند و در نتیجه روانکاوی را به یکی از انواع تکنیک‌های رواندرمانی محدود نمایند.

 

اساساً مفهومی به عنوان سلامت در روانکاوی جای ندارد. در سایر علوم مربوط به روان اگرچه تعریفی دقیق از سلامت ارائه نمی‌شود ولی بر همان اساس انواع بیماری‌ها تعریف و تقسیم می‌شوند. وجود DSMها گواهی‌ست بر این ادعا. عملی که از روانشناس و روانپزشک به عنوان درمان سر می‌زند تلاش در جهت رفع نشانه‌های بیماری و در نتیجه سالم سازی بیمار است. تلاش برای «خوب زیستن».[۹] «رواندرمانی یعنی تغییر رفتار و برخوردهای فرد ناسازگار. مجموعه روش‌هایی که روانشناس و روانپزشک به وسیله آن تلاش دارد بیمار را در جهت تفکر صحیح‌تر، احساس اصیل‌تر و رفتار مورد پسند و رضایت‌بخش‌تری هدایت کند. روشی برای ایجاد بهداشت روانی در فرد و کمک به سازگاری وی با مسایلی که با آنها مواجه است. نوعی درمان که در آن سعی می‌شود درمانجو برای مقابله و مواجه با مشکلات زندگی شیوه‌های بهتر و قاطع‌تری را فرا گیرد. فرایندی که پیش‌بینی و آزمودن شیوه‌های جدید زندگی را به نحوی که منتهی به سلامت روانی درمانجو گردد، تسهیل می کند.»[۱۰]

 

در روانکاوی«نرمال بودن یعنی مطابق بودن با الگو…»،[۱۱]، «ارزش نیست.»[۱۲] و «اشتیاق روانکاو اشتیاق به درمان آنها نیست»[۱۳] که «اشتیاق به دستیابی به تفاوت مطلق در نزد روانکاوی شوندگان است.»[۱۴] آیا کلمه‌های «موردپسند»، «رضایت‌بخش‌تر»، «سازگاری»، «شیوه‌های جدید زندگی» و… مفهوم نرمال بودن را به ذهن متبادر نمی‌کنند؟ در نزد روانکاوی درست برعکس «کسی که به ظاهر نرمال تلقی می‌شود فقط از دیگران متظاهرتر است. همین و بس. و این خود بزرگ‌ترین «بیماری» و «عجیب و غریب»‌ترین رفتار است. این یعنی زیستن برای نگاه دیگری. یک از خودبیگانگی محض»[۱۵].

 

 

پانوشت:

۱.«دوره روانکاوی بخشی از دوره‌های تخصصی و فوق تخصصی روانپزشکی است.»، دکتر امیر محسن ضیایی، سایت خبری آکاایران

۲.سایت انجمن فرویدی، سخنرانی اول/ پیشگفتار فروید بر سخنرانی‌های آشنایی با روانکاوی

۳.دکتر میترا کدیور، کتاب مکتب لکان ـ روانکاوی در قرن بیست و یکم، انتشارات اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۸۱، بخشی از نام کتاب

۴.دکتر میترا کدیور، کتاب مکتب لکان ـ روانکاوی در قرن بیست و یکم، انتشارات اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۸۱، صفحه ۳۶

۵.دکتر امیر محسن ضیایی، معاون وزیر بهداشت، سایت خبری آکاایران

۶.سایت انجمن فرویدی، سخنرانی اول/ پیشگفتار فروید بر سخنرانی‌های آشنایی با روانکاوی

۷. ایروین جی. ساراسون ـ باربارا آر. ساراسون، روانشناسی مرضی، جلد اول، ترجمه: دکتر بهمن نجاریان ـ دکتر محمدعلی اصغری مقدم ـ محسن دهقانی، چاپ سوم، پاییز ۱۳۷۷، انتشارات رشد

۸.سایت خبری آکاایران

۹. دکتر میترا کدیور، کتاب مکتب لکان ـ روانکاوی در قرن بیست و یکم، انتشارات اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۸۱، صفحه ۲۲

۱۰.مشاوره و رواندرمانی (نظریه‌ها و راهبردها)، ترجمه و تألیف دکتر محمود ساعتچی، ۱۳۷۷، نشر ویرایش، چاپ دوم، صفحه ۴۶

۱۱.دکتر میترا کدیور، کتاب مکتب لکان ـ روانکاوی در قرن بیست و یکم، انتشارات اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۸۱، صفحه۳۷

۱۲.همان منبع

۱۳.دکتر میترا کدیور، کتاب مکتب لکان ـ روانکاوی در قرن بیست و یکم، انتشارات اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۸۱، صفحه۴۷

۱۴.همان منبع

۱۵. سایت انجمن فرویدی، پاسخ به پرسش‌های شما، پاسخ به پرسش خانم هدی ا.، سه شنبه ۰۳ تیر ۱۳۹۳


پیوند کوتاه به این مطلب:

https://freudianassociation.org/?p=2949

  تاریخ انتشار: ۲۲ شهریور ۱۳۹۳، ساعت: ۱۲:۰۶