چهارشنبه ۹ بهمن ۱۳۹۸

بخش ها

آرشیو ماهیانه


دسته ها:روانکاوی در انجمن فرویدی، معاون آموزشی وزیر بهداشت، مقاله های آموزشی اعضای انجمن فرویدی، وزارت بهداشت

ما را دست کم نگیرید، ما چم و خم کار را بلدیم!

وزارت بهداشت به ما مجوز فلوشیپ روانکاوی(!) نمی دهد؟ کاری ندارد ما بجایش مجوز فلوشیپ رواندرمانی می گیریم و هنوز مرکب مجوز خشگ نشده «اولین کنگره روانکاوی» برگزار می کنیم


نویسنده: مرجان پشت مشهدی

 

«روانکاوی برای دشواری دومی‌که در رابطه شما با آن وجود دارد مقصر نیست؛ من باید خودتان را مسؤول بدانم، خانم‌ها و آقایان، مسؤول از این لحاظ که شما دانشجویان پزشکی هستید. آموزش‌ های قبلی شما جهت خاصی به تفکرتان داده، که باعث دور شدن از روانکاوی می ‌شود.»[۱]

 

این روزها وزارت بهداشت و انجمن روانپزشکان ایران در مقابل سازمان نظام روانشناسی سخت در تلاشند تا ثابت کنند «رواندرمانی» در تولیت وزارت بهداشت است زیرا که طبق ««قانون برنامه‌ی پنج‌ساله‌ی پنجم توسعه‌ی جمهوری اسلامی ایران» و نیز «سیاست‌های کلی سلامت» که فروردین امسال ابلاغ شده است، تولیت سلامت و سلامت روان برعهده‌ی وزارت بهداشت است.»[۲] در بند ۱ و ۲ نامه انجمن روانپزشکان ایران به رییس سازمان نظام پزشکی به تاریخ ۹۳/۲/۲۲ آمده است: « ۱. طبق ماده‌ی ۳ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی (مصوب سال ۱۳۳۴ و اصلاحات مصوب سال ۱۳۷۴) هر گونه فعالیت پزشکی نیازمند اخذ مجوز و پروانه از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است و برای کسانی که بدون مجوز و پروانه‌ی این وزارت اقدام به فعالیت‌های مرتبط با درمان و پزشکی نمایند، مجازات‌هایی تعیین شده است. با این ترتیب، بدیهی است که انجام «روان‌درمانی» که یکی از مداخلات درمانی و پزشکی محسوب می‌شود، تنها توسط افرادی امکان‌پذیر است که مجوزها و پروانه‌های لازم را از آن وزارت اخذ کرده باشند و هرگونه فعالیت افراد دیگر به عنوان «دخالت غیرمجاز در امور پزشکی» جرم تلقی شده و مستوجب مجازات است. ۲. طبق ماده‌ی ۸ قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (مصوب سال ۱۳۶۴) کلیه‌ی مؤسسات و واحدهای بهداشتی و درمانی و پزشکی کشور که از طریق بخش خصوصی و غیردولتی در امر بهداشت و درمان فعالیت ‌دارند باید تحت نظارت و کنترل و برنامه‌ریزی این وزارتخانه قرار گیرند. با این ترتیب، پیدا است که هر واحد و مؤسسه‌ای که قرار باشد در آن «روان‌درمانی» انجام شود نیز باید تحت نظارت و کنترل و برنامه‌ریزی وزارت بهداشت باشد و بنابراین، صدور پروانه برای اشتغال به روان‌درمانی به افراد و نیز صدور مجوز برای مراکزی که در آن روان‌درمانی انجام می‌شود، توسط سازمان‌های دیگر مغایر با قانون تشکیل وزارت بهداشت خواهد بود.»[۳]

 

این بحث و صحبت های رییس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره در جواب وزارت بهداشت، خود داستان بلندی است که از پیش از سال ۱۳۸۲ که قانون تشکیل سازمان نظام روانشناسی و مشاوره بعد از سال ها سرانجام به تصویب مجلس رسید و روانشناسان قادر شدند مستقل از روانپزشکان مطب بزنند، شروع شده و هنوز هم ادامه دارد. شاید هر اتفاقی به تنهایی به نظر بی اهمیت برسد ولی وقتی زنجیره ای از اتفاقات در کنار هم قرار می گیرند می توان هر یک از آنها را در جایگاه خود بهتر درک کرد؛ برای مثال نتیجه ای که از چنین «تولیتی» در وزات بهداشت به دست می آید. و این آن چیزی است که ارزش شنیدن را دارد.

 

برای درک بهتر وقایع لازم است چند سالی به عقب برگردیم و ماجرا را از جنبه های گوناگون بررسی کنیم. با توجه به صحبت های اخیر معاون محترم آموزشی وزارت بهداشت که اعلام کرده: «دوره روانکاوی بخشی از دوره‌های تخصصی و فوق تخصصی روانپزشکی است و درمان کار کسی است باید آموزش لازم را در حوزه سلامت وزارت بهداشت دیده باشد. روان درمانی کار پزشک است و هیچ کس دیگری خارج از وزارت بهداشت حق ورود به بخش درمان را ندارد.»[۴] اجازه دهید از «روانکاوی» شروع کنیم.

 

هیات موسس «انجمن ارتباط با جامعه جهانی روانکاوی» در سال ۱۳۸۴ برای تاسیس این انجمن اقدام کرد. در سال ۸۵ بیش از یک سال از اقدام انجمن در این مورد گذشته بود و هنوز جواب مشخصی از طرف وزارت کشور به انجمن نرسیده بود. وزارت کشور در این بین از وزارت بهداشت خواسته بود در این مورد نظر بدهد (چون به نظرش رسیده بود روانکاوی حوزه ای است که به درمان و وزارت بهداشت مربوط است). و البته باید خاطر نشان کرد این در زمانی بود که یک سال از برگزاری «پنجشنبه های فرویدی» می گذشت. نامه از دفتر سلامت وزارت بهداشت برای اظهار نظر به انجمن روانپزشکان ایران فرستاده شده بود و در آنجا به جای انجمن، یک نفر از طرف این انجمن جواب داده بود و در این جواب از جمله موارد عنوان شده این بود که در بین اعضای هیات موسس فقط دکتر کدیور روانکاو هستند و متخصص دومی ندارند. و اینکه روانکاوی یکی از تکنیک های رواندرمانی است و ضرورت ندارد برای آن انجمنی تاسیس شود.

 

در تاریخ ۸۵/۱۰/۲۳ از سوی هیات موسس نامه ای به وزارت کشور نوشته شد که در آن بر نکاتی تاکید شده بود از جمله:

«در تابستان ۸۵ خانم دکتر خودشان به وزارت کشور رفتند و با مسئول وقت مربوطه برای رفع ابهامات مربوط به اساسنامه و اهداف انجمن بر بند ۶ از اهداف جزیی تاکید کردند مبنی بر اینکه هدف ما انجام کار درمانی نیست و اصلاً به چیزی بعنوان درمان در کار خود اعتقاد نداریم.»

«یکی از اهداف ما ـ که در ماده ۶ اهداف جزیی آمده ـ جدا کردن روانکاوی از روانشناسی، روانپزشکی، مشاوره و رواندرمانی است. این نشان می دهد که ما خود را از علومی که در حوزه روح و روان به درمان اعتقاد دارند جدا می دانیم. پس می توان نتیجه گرفت که کار خود را از درمان در حوزه روح و روان جدا می کنیم.»

«خود ما اگر… معتقد بودیم که کار این انجمن مرتبط با کار درمان است، درخواستمان را به … وزارت بهداشت تحویل می دادیم نه وزارت کشور. ما هم مثل شما می دانیم که چه وزارتخانه هایی در ایران وجود دارد و وظیفه آنها چیست. پس اگر درخواست انجمن را به وزارت کشور تحویل دادیم به این معناست که این کار به این وزارتخانه مربوط می شود و نه وزارتخانه دیگری».

به یاد دارم که در کلاس های عرصه فرویدی و زمانی که کارهای تاسیس انجمن دنبال می شد، خانم دکتر حتی از این صحبت کردند که اصلاً اسم انجمن مان را می گذاریم «انجمن ناخودآگاه را درمان نمی کنند».

در وزارت کشور ولی با نشست هایی که با اعضای هیات موسس گذاشته شد و در همان سال ۸۵ با همین یک متخصص هم با تشکیل انجمن موافقت شد و انجمن مجوز فعالیت خود را از وزارت کشور دریافت کرد.[۵] این امر به سادگی به معنای این است که وزارت کشور این حقیقت را به رسمیت شناخت که روانکاو دیگری در کشور نیست که بخواهد بعنوان متخصص دوم در تاسیس این انجمن نقش داشته باشد و با همان یک روانکاوی که در ایران داریم ـ دکتر میترا کدیورـ این انجمن مجوز گرفت.

 

اما سر دیگر ماجرا؛ «رواندرمانی»:

 

کمیسیون تدوین و برنامه ریزی آموزشی وزارت بهداشت و درمان در سال ۱۳۸۶ با ارائه این دلیل که « در چند دهه گذشته ما شاهد تغییرات شگرفی در کلیه حوزه های معرفت بشری بوده ایم . در حوزه پزشکی و در خصوص روانپزشکی نیز این تغییرات شگفت انگیز است. ژنتیک روانپزشکی و ، psychoneuroimmunology ,psychoneuroendocrinology یافته های جدید در حوزه های دنیای جدیدی را در سبب شناسی و درمان اختلالات روانپزشکی گشوده است . Biological Rhythm از آنجا که روش ها و برنامه های گذشته پاسخگوی نیازها ی جامعه نبوده است ، جامعه ما نیاز به روانپزشکانی دارد که در عین بهره وری از دانش عظیم روانپزشکی معاصر مهارت های متنوعی را نیز دارا باشند. برای تربیت نیروهای توانمندی که توان مقابله علمی ، منطقی و موثر با طیف وسیع مشکلات روانی آحاد جامعه را داشته باشند ،. ضروری است، یک برنامه تحصیلی جامع تدوین شود . مسئولین تدوین و بازنگری برنامه آموزشی روانپزشکی، با بهره گیری از آخرین اطلاعات ، تجارب ارزنده مراکز تربیت کننده دستیار روانپزشکی در ایران و جهان و نظریات خبرگان این رشته به تدوین برنامه آموزشی چهار ساله رشته روانپزشکی پرداخته اند . این برنامه، حاصل صدها ساعت کار جمعی و کارشناسانه کمیته تدوین برنامه رشته روانپزشکی است.»[۶] دوره آموزش تخصصی روانپزشکی را از ۳ سال به ۴ سال افزایش داد.

 

در همین برنامه در بند ۲ تغییرات برنامه نسبت به قبل ذکر شده: « طول دوره از ۳ سال به ۴سال افزوده شده، مباحث روانپزشکی جامعه نگر ، اعتیاد، مشاوره رابط، سالمندی، فوریتها ، تصویرنگاری مغز و روانپزشکی قانونی اضافه شده است. آموزش رایانه و نرم افزارهای رایج ، اصول ، (Professionalism) مباحث عمومی نظیر: روش شناسی پژوهش ، رفتار حرفه ای آموزش به بیمار و جامعه اضافه شده است. مدت بحث روان درمانی افزایش داده شده است.» (همانجا).

 

در این برنامه در تعریف رشته روانپزشکی آمده :« روانپزشکی رشته ای از علوم پزشکی است که به آموزش، پژوهش ، مشاوره ، پیشگیری ، تشخیص ، درمان جامع ، و توان بخشی (rehabilitation) اختلالها و مشکلات روانی ، در هر دو جنس و در تمام سنین ، میپردازد. »[۷] و در ادامه تصریح شده « این رشته با علوم اعصاب ، روانشناسی ، جامعه شناسی، انسان شناسی و جنبه های فرهنگی،معنوی و همه گیری شناسی ارتباط دارد» (همانجا). همانطور که ملاحظه می کنید در تدوین این رشته هیچ اشاره ای به ارتباط آن با روانکاوی نشده است.

در همین برنامه در «بند ۱۰- رسالت (ماموریت)» آمده است: « رسالت رشته روانپزشکی تربیت متخصصینی است که در حیطه های شناختی، نگرشی و مهارتی رشته روانپزشکی توانمند بوده و قدرت تحلیل شرایط زمانی ، مکانی و فرهنگی را داشته باشند و جهت تامین، حفظ و ارتقای سلامت روان آحاد جامعه تلاش نمایند.»[۸]

این برنامه در سال ۱۳۸۷ تنفیذ شد.

 

محتوای برنامه در بخشهای مربوط به رواندرمانی به قرار زیر است:

در «بند ۱۹- ساختار کلی دوره آموزش» رزیدنت های روانپزشکی در سال سوم یک دوره ۶ ماهه در بخش سرپایی روانسنجی و رواندرمانی می گذرانند و در سال چهارم نیز یک دوره ۳ ماهه به «مشاوره و انواع روان درمانی» در «بخش و درمانگاه روانپزشکی سرپائی» اختصاص می یابد؛ مجموعاً ۹ ماه.[۹]

موضوعات بالینی مربوط به رواندرمانی در برنامه آموزش رزیدنت های روانپزشکی شامل موارد زیر است:

«رواندرمانی

-تاریخچه، تحول، و مکتبهای مختلف رواندرمانی

شیوه های کار در حوزه روانپزشکی پویا (انواع رواندرمانیهای تحلیلی) و رواندرمانی شناختی رفتاری و پدیده ها و فراگردهای گروه درمانی، خانواده درمانی (به ویژه به شیوه سیستمیک)، زوج درمانی، اصول روان- درمانیِ حمایتی و مشاوره تحلیلی و (orientations) رشد و شخصیت بهنجار، و آسیب شناسی های شناخته شده در سوگیریهای شناختی رفتاری و رابطه رشد و تحول ذهن با رشد دستگاه عصبی رابطه پزشک و بیمار، و شیوه مصاحبه با اصول اخلاقی رواندرمانی

مفاهیم بنیادی و اصول روان درمانی پویا. (therapeutic alliance) و اتفاق درمان بخش (rapport) شیوه مصاحبه ، گزینش بیمار، برقراری رابطه با بیمار

-فلسفه ، مفاهیم بنیادی، فراگردها و شیوه ها، و اصول و تحولات نوین روان درمانی پویا، رفتاری ، شناختی رفتاری و سیستمیک.

گروه درمانی در رده های مختلف سنی، برای بیماران بستری و سرپایی اصول خانواده درمانی (با سوگیری سیستمیک، تحلیلی ، و شناختی رفتاری) در روانپزشکی با یا بدون رواندرمانی برای ) (couple therapy) و زوج درمانی (marital therapy) -اصول زناشویی درمانی اختلالهای جانبی) در مشکلات بین فردی و زناشویی اصول بیوفیدبک هنردرمانی ، ،(behavior modification) و اصلاح رفتار token economy -شیوه های رفتاردرمانی مانند و پسیکودرام ، (dramatherapy) انواع گروه درمانی ها شامل گروه های کوچک و بزرگ ، نمایش درمانی و رواندرمانی های فردی (therapeutic community) موسیقی درمانی ، حرکت درمانی ، اجتماعِ درمانبخش ( شناختی یا تحلیلی.

-کاربرد توأم رواندرمانی و دارودرمانی.

اصول اخلاقی و فرهنگی ، مذهبی و معنوی در رواندرمانی و روانپزشکی»[۱۰]

در هر حال شنیده ها حاکی از آن است که روانپزشکان مکتب روزبه درخواستی برای دریافت مجوز برگزاری فلوشیپ روانکاوی به وزارت بهداشت فرستادند که با وجود رفت و آمدها وزارتخانه با آن مخالفت کرد؛ وزارت بهداشتی که معاون وزیرش معتقد است «دوره روانکاوی بخشی از دوره‌های تخصصی و فوق تخصصی روانپزشکی است»[۱۱]. دوباره درخواست دیگری به وزارتخانه فرستاده شد که این بار با آن موافقت شد: فلوشیپ رواندرمانی ـ که از سال ۱۳۹۳ اولین ورودیه هایش قرار است سر کلاس حاضر شوند. البته «قرار است» و هنوز وارد نشده اند؛ این نکته ای است که می خواهم بر آن تاکید کنم.

در سوی دیگر ماجرا، در انجمن علمی روانپزشکان ایران کارها به موازات این درخواست ها پیش می رفت:

تا جایی که از نتایج جستجو در سایت انجمن روانپزشکان بر می آید، می دانیم که از حدود سال های ۸۸ و ۸۹ کمیته ای به نام «کمیته رواندرمانی» در این انجمن وجود داشته ولی به دلیل اینکه فایل های خبرنامه مربوط به سال های ۸۷ و ۸۸ از این سایت قابل دریافت نیست، نمی دانیم تاریخ دقیق تشکیل این کمیته چه زمانی بوده است. اعضای این کمیته عبارتند از: «مسئول: آقای دکتر محمد صنعتی، دبیر: دکتر علی اکبر نجاتی صفا، اعضا: خانمها دکتر الهه سهیمی ایزدیان، دکتر منصوره کیانی، دکتر مهدیه معین الغربایی، آقایان دکتر سامان توکلی، دکتر علی ناظری، دکتر ونداد شریفی، دکتر فرزین رضاعی»[۱۲]

انجمن در سال های ۹۱ و ۹۲ «کنگره رواندرمانی» برگزار می کند.

در کنگره اول (اردیهشت ۹۱ با نام «همایش سالانه رواندرمانی»[۱۳]) طبق خبرنامه بهار ۹۱ انجمن روانپزشکان[۱۴]،

«محورهای جلسات:

مروری بر دیدگاههای نظری مختلف به شخصیت و اختلال شخصیت

روان درمانی اختلالات شخصیت کلاستر A

روان درمانی اختلالات شخصیت کلاستر B

روان درمانی اختلالات شخصیت کلاستر C

فرهنگ و شخصیت

موضوعات ویژه در روان درمانی اختلالات شخصیت

مسایل جنسی

اعتیاد و سوءمصرف مواد

مسایل قانونی

خانواده» بوده است.

باید توجه داشت که این کنگره در زمانی برگزار شده که حداقل اولین رزیدنت هایی که دوره روانپزشکی را ۴ ساله گذرانده اند، فارغ التحصیل شده اند؛ یعنی آنهایی که ۹ ماه در مورد رواندرمانی خوانده اند. و البته باز هم باید توجه داشت که روانپزشکان که تا قبل از این دوره عمده آموزششان در حوزه درمان دارویی بود، به ناگهان با اضافه شدن ۹ ماه واحدهای رواندرمانی، برگزار کننده کنگره های رواندرمانی شدند.

این کنگره طبق همین خبرنامه، حتی فراخوان مقاله هم نداشته[۱۵]. آدم فکر می کند چه عجله ای برای برگزاری کنگره ای بدون فراخوان مقاله وجود دارد؟ یک سوال خوب.

در خبرنامه بهار و تابستان ۹۲[۱۶] این انجمن آمده: « با توجه به اهمیت روان درمانی در حرفه روان پزشکی و نیز خلاء نسبی که در مورد آموزش این رشته در کشور وجود دارد، در حاشیه کنگره سالیانه انجمن روان پزشکان در سال ۱۳۹۱ جلسه هم اندیشی با حضور جناب آقای دکتر صنعتی و جمعی از علاقمندان و مدرسان روان درمانی برگزار گردید و قرار شد که ساختار جدیدی برای کمیته روان درمانی و فعالیت های آن تدوین گردد. به همین منظور و طی ماه های بعد، چندین جلسه با حضور اعضای کمیته روان درمانی برگزار شد و ساختار جدید کمیته روان درمانی مورد تصویب قرار گرفت. بر اساس این ساختار کمیته روان درمانی از این پس در قالب چندین گروه اصلی که در واقع هر گروه به یک رویکردهای روان درمانی اختصاص دارد، فعالیت خواهد نمود . » این شاخه ها طبق ساختار جدید به این موارد تقسیم شدند: تحلیلی (اولین آنها)، شناختی رفتاری، جنسی و زوج، خانواده و کودکان، روان تنی، اعتیاد، هیپنوتراپی، و فرهنگ، انتشارات و فضای مجازی. در همین خبرنامه در مورد برنامه های آینده آمده: « برنامه های آینده کمیته روان درمانی

برگزاری سالیانه یک کنگره عمومی روان درمانی با همکاری گروه های مختلف

برگزاری حداقل یک همایش سالیانه اختصاصی مربوط به هر گروه یا رویکرد

برگزاری کارگاه ها

برگزاری دوره های آموزشی مدون همراه با سوپرویژن )مقدماتی، تکمیلی و درازمدت( با همکاری دانشگاه ها و همراه با صدور گواهینامه

برگزاری نشست های بین رشته ای

روزآمد و فعال کردن سایت کمیته

کنگره سالیانه روان درمانی

کنگره سالیانه روان درمانی در سال ۱۳۹۲ از تاریخ ۲۰ تا ۲۲ آذر ماه برگزار خواهد شد. در این کنگره هریک از رویکردهای روان درمانی یک سمپوزیوم خواهند داشت و همزمان با سمینار، کارگاه های آموزشی نیز برگزار خواهد شد.»[۱۷]

در کنگره دوم، آذرماه ۱۳۹۲، «رواندرمانی تحلیلی» و البته «گروه درمانی تحلیلی» وارد موضوعات کنگره شدند. اما در این کنگره مواردی مانند هیپنوتراپی، شناخت درمانی، خانواده درمانی، اصول رواندرمانی اعتیاد و از این قبیل هنوز وجود داشتند. جالب تر اینکه کسانی که در مورد رواندرمانی تحلیلی یا روانکاوی صحبت کردند اسامی آشنایی هستند: «نارسیسیسم از دیدگاه تحلیلی خویشتنکامی و فرهنگ» دکتر محمد صنعتی، «نگاهی به مفهوم نارسیسیسم در روانپزشکی توصیفی و روانکاوی» و «نگاهی به رویکردهای مختلف در گروه درمانی تحلیلی» دکتر سامان توکلی، «تئوری روابط ابژه و گروه درمانی» دکتر منصوره کیانی دهکردی[۱۸]؛ یعنی همان اعضای «کمیته رواندرمانی».

اما در کنگره سوم، عجله این انجمن برای برگزاری این کنگره از قبل هم بیشتر بود. بلافاصله بعد از گرفتن فلوشیپ رواندرمانی، انجمن روانپزشکان ایران برای برگزاری «کنگره روانکاوی و رواندرمانی پویای ایران» اقدام کرد؛ یعنی حتی قبل از اینکه ورودیه ها فرصت کنند «سر اولین کلاس بنشینند» چه برسد به اینکه «فارغ التحصیل» شوند.

اگر سیر تاریخی کنگره های این انجمن را دنبال کنیم: در اردیبهشت ۹۱ اولین «کنگره رواندرمانی» و در سال ۹۲ دومین آن برگزار شده بود (۲۲-۲۰ آذر ۹۲)،[۱۹] و ناگهان اسمش در سال سوم شد «کنگره روانکاوی و رواندرمانی پویای ایران». یعنی از رواندرمانی شروع شد و درست در سالی که مجوز فلوشیپ رواندرمانی را گرفتند، کنگره «رواندرمانی» تبدیل شد به کنگره «روانکاوی». و معجزه فلوشیپ رواندرمانی در همینجاست. آن سوال خوب را به یاد دارید؟ و البته ماجرای دو متخصص و یک تکنیک رواندرمانی را؟

پس از موافقت وزارت بهداشت با برگزاری فلوشیپ رواندرمانی برای روانپزشکان، رییس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره اعلام کرد «رشته روان درمانی با توجه به اینکه جزو لاینفک رشته روان شناسی بالینی است و روان درمانی نیز در حوزه کار روان شناسان قرار می‌گیرد، تاسیس فلوشیپ این رشته از سوی وزارت بهداشت غیرقانونی است.»[۲۰] این گفته منجر به اقدامات زنجیره ای انجمن روانپزشکان ایران شد که خلاصه ای از آن در زیر می آید:

پیگیری (طبق مطالب سایت انجمن روانپزشکان) از تاریخ ۹۳/۲/۱ با جلسه اضطراری هیات مدیره این انجمن شروع می شود و متعاقب آن نامه ای به وزیر بهداشت نوشته می شود[۲۱] که در آن ورود سازمان نظام روانشناسی و مشاوره را به «رواندرمانی» حتی خلاف قانون و تداخل در وظایف وزارت بهداشت و درمان و سازمان نظام پزشکی معرفی می کنند. لازم به ذکر است که درتمام پیگیری ها این نکته گویی به عنوان امری بدیهی تاکید شده که رواندرمانی یکی از درمان های پزشکی است و متولی آن باید پزشکان باشند. که البته معلوم نیست از کجا چنین نتیجه ای گرفته اند که آن را حتی نیازمند اثبات هم نمی دانند. آنها حتی «خدمات روانشناختی و مشاوره» را از رواندرمانی جدا دانسته اند!

در گزارش پیگیری دوم انجمن روانپزشکان آمده که در تاریخ ۹۳/۲/۲۲ هیات مدیره نامه ای به رییس سازمان نظام پزشکی می نویسد و درخواست ملاقات حضوری می کند. در همین تاریخ به دعوت وزیر بهداشت دکتر هاشمی (طبق گزارش انجمن) هیات مدیره انجمن با وزیر دیدار می کند. و باز طبق این گزارش وزیر قول مساعد در مورد پیگیری این امر می دهد و از آنها می خواهد خودشان هم در آرامش و با جدیت موضوع را پیگیری کنند.[۲۲]

در گزارش پیگیری سوم آمده که در تاریخ ۹۳/۲/۲۹ اعضای هیات مدیره «با دکتر مسعود پزشکیان، نماینده‌ی فعلی و عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، و وزیر سابق بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، و نیز دکتر رسول خضری، نماینده‌ی مجلس و عضو دیگر کمیسیون بهداشت و درمان» ملاقات می کنند. « در این دو دیدار که از طرف انجمن روان‌پزشکان ایران، دکتر احمد جلیلی، دکتر فربد فدایی، دکتر رضا دانشمند و دکتر سامان توکلی حضور داشتتند…» نتیجه دیدار با دکتر پزشکیان این می شود که: « دکتر پزشکیان، که قانون تشکیل سازمان نظام روان‌شناسی در زمان وزارت ایشان در مجلس طرح و تصویب شده بود و به آن آگاهی داشتند، بادقت به حساسیت موضوع درمان و سلامت جامعه اشاره کردند و تأکید داشتند که طبق قوانین مصوب، از جمله «قانون برنامه‌ی پنج‌ساله‌ی پنجم توسعه‌ی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۹۴ ـ ۱۳۹۰)» و نیز «سیاست‌های کلی سلامت» که فروردین امسال ابلاغ شده است، وزارت بهداشت متولی کلیه‌ی امور مربوط به سلامت است و بنابراین، سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و نظارت بر تمام فعالیت‌های مربوط باید تحت نظر این وزارت انجام شود. ایشان تأکید داشتند که طبق قانون، هیچ سازمان دیگری نمی‌تواند برای فرد یا مرکزی مجوز درمانی صادر کند، مگر آن که این امر از طرف وزارت بهداشت به آن سازمان محول شده باشد. هم‌چنین، ایشان ضمن تأیید این که درمان‌های مرتبط با سلامت روان طبیعتاً در حیطه‌ی وظایف متخصصان روان‌پزشکی است، ذکر کردند که نیازسنجی، برنامه‌ریزی و تصویب آموزش‌های تخصصی و فوق‌تخصصی پزشکی برعهده‌ی وزارت بهداشت است، و نهاد و سازمان دیگری نمی‌تواند در این امر دخالت کند. علاوه بر این، ایشان راه‌حل‌هایی هم برای پی‌گیری موضوع پیش‌نهاد دادند.» دکتر خضری هم « بر لزوم نظارت بر امر درمان و سلامت توسط وزارت بهداشت و لزوم سامان‌دهی به وضعیت ارایه‌ی خدمات سلامت روان، و از جمله تعیین حدود حرفه‌ای گروه‌های مختلف ارایه‌دهنده‌ی این خدمات توسط وزارت بهداشت تأکید کردند. علاوه بر این، با اشاره به اهمیت سلامت روان در نظام سلامت کشور به ضرورت بازنگری در ساختارهای مربوط به سلامت روان در وزارت بهداشت و لزوم ارتقای جایگاه سلامت روان در ساختار وزارت بهداشت، مثلاً به شکل ایجاد معاونت سلامت روان، تأکید داشتند.»[۲۳]

و البته لازم است این نکته مورد توجه خاص قرار گیرد که در تمام این موارد صحبت از «درمان های مرتبط با سلامت روان» و «رواندرمانی» است و نه هیچ چیز دیگری.

در گزارش چهارم آمده که در تاریخ ۹۳/۳/۱۸ «تعدادی از اعضای کمیته رواندرمانی» با معاون آموزشی وزارت بهداشت آقای دکتر ضیایی دیدار کردند. در جریان این دیدار «معاون محترم آموزشی وزارت بهداشت با تأکید بر این که طبق قوانین موجود تولیت سلامت و سلامت روان برعهده‌ی وزارت بهداشت، و سیاست‌گذاری آموزشی تخصصی در رشته‌های پزشکی برعهده‌ی معاونت آموزشی این وزارت است، با توجه به این که پیش از آن هم خودشان پی‌گیر اظهارنظرهای برخی از مسؤولان سازمان نظام روان‌شناسی بوده‌اند، اعلام کردند که معاونت آموزشی این وزارت‌خانه در جریان این موضوع قرار دارد و پی‌گیر آن هستند. در نهایت، قرار شد انجمن علمی روان‌پزشکان ایران در موارد لازم اطلاعات تخصصی مرتبط با این موضوع را در اختیار معاونت آموزشی قرار بدهد.» در تاریخ ۹۳/۳/۲۷ « اعضای هیأت مدیره‌ی انجمن با مشاور محترم معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری» آقای دکتر واعظ مهدوی ملاقات کردند. آقای دکتر واعظی « پیش‌نهادهایی برای ادامه‌ی پی‌گیری این مسأله و تداخل‌های پیش‌آمده در اظهارات برخی از مسؤولان سازمان نظام روان‌شناسی ارایه دادند.» در تاریخ ۹۳/۳/۴ اعضای هیات مدیره با « با معاون محترم قوانین مجلس شورای اسلامی ایران» آقای دکتر امیدوار رضایی دیدار کردند. «. ایشان نیز با تأیید این که در فعالیت‌های مرتبط با سلامت و سلامت روان مردم باید حساسیت‌های لازم وجود داشته باشد، بر این امر تأکید داشتند که طبق قوانین و مصوبات فرادستی، مانند «قانون برنامه‌ی پنج‌ساله‌ی پنجم توسعه‌ی جمهوری اسلامی ایران» و نیز «سیاست‌های کلی سلامت» که فروردین امسال ابلاغ شده است، تولیت سلامت و سلامت روان برعهده‌ی وزارت بهداشت است.» [۲۴]

در خبرنامه پاییز ۹۲ این انجمن نامه ای خطاب به رییس جمهور محترم آقای روحانی آمده است با این مضمون: «مقام محترم ریاست جمهوری ایران

جناب آقای دکتر حسن روحانی

با سلام و احترام

از آنجا که معاینات پزشکی و تعیین سلامت و بیماری افراد که مسائل جسمی و روان آن قابل تفکیک نیست بر عهده پزشکان می باشد، تقاضا دارد در مورد تصحیح بند ج ماده ۵ که در قسمت سوم نامه شماره ۳۷۱۹۰ /ت ۴۷۶۷۵ ه به تاریخ ۲۱ / ۲ / ۹۲ معاون محترم ریاست جمهوری دولت قبل آمده است دستور به اقدام فرمایید به نحوی که مجددا عبارت روانپزشک معتمد به جای سازمان نظام روانشناسی و مشاوره جایگزین شود.

ارادتمند

دکتر غلامرضا میرسپاسی

رئیس انجمن روانپزشکان ایران»

 

همچنین نامه ای با این مضمون:

« با عرض سلام ،

هیئت محترم وزیران دولت دهم اصلاحیه ی “آئین نامه سامان دهی و اعتبار بخشی مراکز مشاوره” را در تاریخ ۲۱ / ۲ / ۹۲ به شماره ۳۷۱۹۰ /ت ۴۷۶۷۵ ه تصویب کرد که به علت مغایرت آن با قوانین قبلی بخش عمده آن توسط مجلس شورای اسلامی ملغی شد. اما یک بند آن[ (۳- در بند ج(ماده) ۵) ]عبارت روانپزشک معتمد به عبارت سازمان نظام روانشناسی و مشاوره تغییر داده شده است. از آنجا که تعیین سلامت افراد برعهده پزشک فارغ التحصیل دانشکده پزشکی است و در مورد سلامت روان به طورتخصصی بر حسب وظائف سازمان پزشکی قانونی بر عهده روانپزشک است، تقاضا دارد ضمن لغو بند مذکور، سازمان نظام روانشناسی و مشاوره به علت سوء استفاده و تحریف این موضوع مورد سوال قرار گیرد. زیرا در سایت رسمی این سازمان آمده است: “هیئت محترم دولت مصوب نموده است از این به بعد صدور هرگونه تائیدیه سلامت روان برای افراد در دستگاها و سازمانها صرفا بر عهده سازمان نظام روانشناسی و مشاوره جمهوری اسلامی ایران است” این موضوع تحریف آشکار مصوبه مورد اشاره است که صرفا در مورد متقاضیان تاسیس برخی مراکز مشاوره بوده است که البته خود آن مصوبه هم انشاالله مورد بازنگری و برگشت به وضعیت قبلی قرار گیرد.

باتقدیم احترام

دکتر غلامرضا میرسپاسی

رئیس انجمن علمی روانپزشکان ایران»

 

برای این مقامات ارسال شده:

«مقام محترم ریاست مجلس شورای اسلامی

وزیر محترم کشور

مقام محترم ریاست قوه قضائیه

ریاست محترم سازمان نظام پزشکی

ریاست محترم سازمان پزشکی قانونی

وزیر محترم بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

ریاست محترم کمیسیون بهداشت و روان مجلس شورای اسلامی

ریاست محترم کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی

معاون محترم برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهوری

معاون محترم روان وزارت بهداشت

معاون محترم بهداشت وزارت بهداشت

مدیر کل محترم سلامت روانی-اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت

وزیر محترم تعاون، کار و امور اجتماعی

سرپرست محترم ورزش و جوانان»[۲۵]

 

بدین ترتیب هر نوع «درمان» از نظر روانپزشکان در حیطه کار پزشکان است و متولی آن وزارت بهداشت و درمان و سازمان نظام پزشکی.

در تاریخ ۹۳/۶/۱۷ در سایت آکاایران خبری به نقل از معاون آموزشی وزارت بهداشت و درمان منتشر شد که در آن معاون وزیر: «با اشاره به بحث دوره‌های روانکاوی برای دانشجویان روان پزشکی، گفت: دوره روانکاوی بخشی از دوره‌های تخصصی و فوق تخصصی روانپزشکی است و درمان کار کسی است باید آموزش لازم را در حوزه سلامت وزارت بهداشت دیده باشد. روان درمانی کار پزشک است و هیچ کس دیگری خارج از وزارت بهداشت حق ورود به بخش درمان را ندارد.»[۲۶] در این اظهارات در خط اول صحبت از روانکاوی است و فقط یک جمله بعد است که روانکاوی می شود همان رواندرمانی و طبق فرمول انجمن روانپزشکان ایران و وزارت بهداشت:

 

گزاره ۱: روانکاوی یکی از تکنیک های رواندرمانی است.

+

گزاره ۲: رواندرمانی نوعی درمان پزشکی است.

+

گزاره ۳: هر نوع درمانی در حیطه کار پزشکان است.

نتیجه: روانکاوی در حیطه کار پزشکان و بخشی از دوره های تخصصی و فوق تخصصی روانپزشکی است و تولیت آن با وزارت بهداشت و درمان است.

 

البته وقتی آدم بداند «انجمن علمی روانپزشکان ایران» طی ده سال از ۱۳۶۵ تا ۱۳۷۵ «حتی با وجود انتخاب هیات مدیره، موفق به کسب مجوز از وزارت کشور (که در آن زمان مسئول دادن مجوز بود) نشدند» و «با محول شدن مسئولیت انجمن ها از وزارت کشور به وزارت بهداشت، با اغتنام فرصت از تشکیل کنگره روانپزشکی به همت آقای دکتر احمدعلی نوربالا با شرکت  ۱۵۸روانپزشک در تاریخ ۷۵/۲/۲۴ در تالار ابن سینای دانشگاه تهران، انجمن تولد مجدد یافت و با نام انجمن علمی روانپزشکان ایران (براساس اساسنامه تیپ ابلاغی از وسیله وزارت بهداشت) شروع به کار کرد.»[۲۷]، دیگر آنقدرها هم تعجب زده نمی شود که وزارت بهداشت چنین مأمنی برای این انجمن باشد.

 

و اما سر دیگر این ماجرا:

احتمالاً تایید می کنید که پشتکار روانپزشکان ـ درست پس از گرفتن مجوز برگزاری فلوشیپ رواندرمانی ـ برای پیگیری تولیت درمان در حوزه «روان»، آدم را واقعاً به شگفتی وا می دارد. اما این شگفتی هنوز پایان ندارد.

به یادتان می آورم که در ابتدا گفتیم روانپزشکان با ارائه مواردی سعی کردند جلوی تاسیس «انجمن ارتباط با جامعه جهانی روانکاوی» را بگیرند: وقتی دفتر سلامت وزارت بهداشت نامه را برای انجمن روانپزشکان فرستاد، در پاسخ ارائه شده از سوی این انجمن از جمله ذکر شده بود که این انجمن فقط یک متخصص دارد که آن هم دکتر میترا کدیور است و دیگر اعضای هیات موسس روانکاو نیستند و بنابراین نمی توان با یک متخصص چنین انجمنی تاسیس کرد و اینکه روانکاوی یکی از تکنیک های رواندرمانی است و ضروت ندارد برای آن یک انجمن تاسیس شود. از پاسخ هیات موسس «انجمن ارتباط با جامعه جهانی روانکاوی» می گذرم ولی این سوال ها را از جناب آقای دکتر x دارم: شما چند روانکاو دارید که «کنگره روانکاوی» برگزار می کنید؟ برای برگزاری چنین کنگره ای چه تعداد «متخصص روانکاو» نیاز است؟ در کجای دنیا برای یک تکنیک رواندرمانی کنگره برگزار می کنند؟ چطور از «فلوشیپ رواندرمانی» به «کنگره روانکاوی» رسیدید؟ می شود بگویید چطور از نظر فروید «داشتن تحصیلات پزشکی برای روانکاو شدن … می تواند نوعی معلولیت به حساب آید»[۲۸] ولی شما روانپزشک بودن را دلیل روانکاو بودن و متولی روانکاوی را وزارت بهداشت می دانید؟

و هنوز یک نکته جالب دیگر وجود دارد: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی که محل برگزاری این کنگره است، بیش از ۱۰ سال پیش میزبان دکتر کدیور برای سخنرانی های انجمن روانشناسی ایران بوده، و در بیمارستان رازی از مراکز وابسته به این دانشگاه برای اولین بار در ایران «کلاس های آشنایی با روانکاوی» («سه شنبه های رازی») توسط شاگردان خانم دکتر برگزار می شود.

 

هنوز هم پاسخ آن سوال خوب را نمی دانید؟ و آن یکی از تکنیک های رواندرمانی و یک متخصص و … را؟

 

 

 

عضو انجمن فرویدی

دکتر مرجان پشت مشهدی

 

 

[۱] . پیشگفتار فروید بر سخنرانی های آشنایی با روانکاوی، ۱۹۱۵، https://freudianassociation.org/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8/

[۲] . گزارش پی‌گیری‌های انجمن روان‌پزشکان درباره‌ی اقدامات اخیر سازمان نظام روان‌شناسی (۴)، http://www.psychiatrist.ir/news/news.aspx?ID=325

 

[۳] . گزارش پی گیری های انجمن روان پزشکان درباره ی اقدامات اخیر سازمان نظام روان شناسی (۲)، http://www.psychiatrist.ir/news/news.aspx?ID=317

 

[۴] . http://www.akairan.com/havades-akhbar/isna/a7312972150894102.html

 

[۵] . اساسنامه انجمن ارتباط با جامعه جهانی روانکاوی

[۶] . «برنامه آموزشی و ضوابط رشته تخصصی روانپزشکی»، (۱۳۸۶)، صفحه ۴، «مقدمه»

[۷] . صفحه ۴، بند ۵- تعریف رشته

[۸] . صفحه ۷

[۹] . همان منبع، صفحه ۱۲

[۱۰] . همانجا، صفحه ۲۵

[۱۱] . http://www.akairan.com/havades-akhbar/isna/a7312972150894102.html

 

[۱۲] . http://www.psychiatrist.ir/branch/

[۱۳] . http://www.psychiatrist.ir/news/news.aspx?ID=298

[۱۴] . http://www.psychiatrist.ir/newsletter/?type=0

[۱۵] . خبرنامه زمستان ۹۲

[۱۶] . http://www.psychiatrist.ir/newsletter/?type=0

[۱۷] . صفحه ۱۸

[۱۸] . http://www.psychiatrist.ir/news/news.aspx?ID=302

[۱۹] . خبرنامه انجمن علمی روانپزشکان ایران، زمستان ۹۲

[۲۰] . سایت انجمن فرویدی، https://freudianassociation.org/%D9%87%D9%85%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D9%85%D8%A7-%D9%85%D8%AA%DB%8C%D9%86%D8%8C-%D9%81%D9%82%D8%B7-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D9%85%D8%B9%D8%B1%DA%A9/

 

[۲۱] . http://www.psychiatrist.ir/news/news.aspx?ID=315

 

[۲۲] . http://www.psychiatrist.ir/news/news.aspx?ID=317

 

[۲۳] . http://www.psychiatrist.ir/news/news.aspx?ID=318

 

[۲۴] . http://www.psychiatrist.ir/news/news.aspx?ID=325

 

[۲۵] . خبرنامه پاییز ۹۲ انجمن روانپزشکان ایران، شماره سی و یکم، صفحات ۳ و ۴

[۲۶] . http://www.akairan.com/havades-akhbar/isna/a7312972150894102.html

[۲۷] . خبرنامه انجمن روانپزشکان ایران، شماره سی و دوم، زمستان ۹۲، صفحه ۷، آدرس سایت: http://www.psychiatrist.ir/newsletter/?type=0

[۲۸] . «مکتب لکان روانکاوی در قرن بیست ویکم»، دکتر میترا کدیور، ص ۵۲


پیوند کوتاه به این مطلب:

https://freudianassociation.org/?p=3133

  تاریخ انتشار: ۲۶ شهریور ۱۳۹۳، ساعت: ۱۱:۱۳