جمعه ۲۲ آذر ۱۳۹۸

بخش ها

آرشیو ماهیانه


دسته ها:تاریخچه، مقاله های آموزشی اعضای انجمن فرویدی

مقدمه‌ای بر تاریخچه انجمن فرویدی

نویسندگان: خدیجه فدائی ـ منصوره اردشیرزاده

images (1)

 

 

امروز ما در جایی قرار داریم که کشورمان صاحب انجمن فرویدی، مرکز روانکاوی آفریقا، پنج‌شنبه‌های فرویدی، جلسات آشنایی با فروید و لکان و سایت انجمن فرویدی می‌باشد. همه این دستاوردها به برکت حضور روانکاو فرویدی ـ لکانی دکتر میترا کدیور است. هرکدام از اینها به نوبه خود تأثیری شگرف در جهت گسترش گفتار روانکاوی در ایران داشته است. به طور یقین این دستاوردهای عظیم منجر به تغییر اپیستمه [۱] ایرانی و به تبع آن اپیستمه خود ما به عنوان یک ایرانی عضو انجمن فرویدی شده است. هدف ما نشان دادن گوشه‌هایی از فراز و نشیب این مسیر طی شده است. بالطبع ما هرگز قادر نخواهیم بود کل این تحول عظیم در فرهنگ ایرانی را به رشته تحریر درآوریم چرا که ابعاد آن به آیندگان خواهد رسید. ما از این نقطه‌ای که در آن قرار داریم به گذشته می‌نگریم تا بتوانیم گوشه‌هایی از این تلاش‌ها را نشان دهیم.
روانکاوی گفتاری جهانی و فرا ملیتی است که بنیان‌گذار آن زیگموند فروید است و قدمتی بیش از صد سال دارد. همانطور که رابطه هر آنالیزانی با آنالیست‌اش رابطه‌ای منحصر به فرد است، ورود گفتار روانکاوی به هرجامعه‌ای نیز مسیر منحصر به فرد خودش را دارد. جاری شدن این گفتار در جامعه ایرانی به بعدی از روانکاوی مرتبط است که «روانکاوی در اکستانسیون»[۲] نام دارد که ابزارش کتاب‌ها، سخنرانی‌ها و امثالهم است. اما این گفتار از «دل روند انتانسیون»[۳] به وجود می‌آید زیرا فقط یک روانکاو که روانکاوی‌اش به قطعی‌ترین مرحله خود یعنی «پایان روانکاوی» رسیده باشد واجد گفتار روانکاوی است، اما ادای گفته‌های روانکاوانه نیازی به روانکاوی شدن ندارد. همانطور که در کشور ما نیز چه در گذشته و چه در حال حاضر کسانی بوده و هستند که تلاش‌های قابل تقدیری در زمینه ترجمه، تألیف و ایراد سخنرانی در مورد فروید و روانکاوی داشته و دارند.
با ورود دکتر میترا کدیور به ایران، بسط گفتار روانکاوی به صورت سخنرانی‌هایی در مراکز فرهنگی ـ دانشگاهی آغاز شد. سپس ایشان در فروردین ۱۳۸۰ کلاس‌های عرصه فرویدی ـ مکتب لکان را تشکیل دادند و به تربیت شاگردانی همت گماردند. همزمان روانکاوی در «انتانسیون» را هم برای متقاضیان آغاز کردند. چاپ کتاب «مکتب لکان، روانکاوی در قرن بیست و یکم»، ۱۳۸۱(چاپ اول) نیز ادامه این تلاش در بسط گفتار روانکاوی بود.

پس از ۸ سال تلاش مستمر ایشان برای ایجاد «جوانه اشتیاق»،[۴] سرانجام اعلام کردند که «آنچه که امروز باعث شده است که من این لحظه را انتخاب کنم… برای این که امروز را به عنوان یک به اصطلاح سرآغازی برای یک برهه جدیدی از کارمان در نظر بگیرم، نه مسأله تعداد و نه مسأله سال‌های عمر، چه عمر من و چه عمر شماها بلکه مسأله اشتیاق است که تعیین‌اش می‌کند. یعنی که من برای این دیگر فکر کردم موقع مناسب فرا رسیده است، به خاطر این که تعداد اشتیاق‌هایی که بشود نامشان را اشتیاق گذاشت از تعداد انگشتان یک دست فراتر رفت… همین که یک همچین اتفاقی افتاده گفتم فصل جدیدی را، نه بگوییم برای روانکاوی یا حتی روانکاوی در ایران، ولی برای رابطه شما با روانکاوی آغاز می‌کند.»[۵]
دکتر کدیور با به رسمیت شناختن این اشتیاق، لزوم متشکل شدن را در قالب یک انجمن قانونی توضیح دادند و بدین ترتیب هیأت مؤسس انجمن به صورت داوطلبانه از دل کلاس عرصه فرویدی ـ مکتب لکان سر بر آورد.
از آن زمان به بعد هیأت مؤسس باید قدم در راهی خطیر می‌گذاشت که در هر گام آن از هدایت‌های لحظه به لحظه ایشان بهره می‌برد تا سرانجام انجمنی تشکیل گردد که «…وقتی که می‌گوییم روانکاوی در ایران حضور دارد، یعنی این که هرکس دیگری بتواند آن را به عنوان یک چیزی که در ایران هست، به رسمیت بشناسد، قانوناً به رسمیت بشناسد. همین!»[۶]

آنچه پیش روی شماست، فرازهایی از تلاش‌های سه ساله هیأت مؤسس انجمن فرویدی در جریان کسب مجوز فعالیت می‌باشد. این تاریخچه شامل چهار فصل است و هر فصل مقطعی خاص از مسیر تشکیل این انجمن را نشان می‌دهد.
بدین منظور ما بسیاری از صورتجلسه‌های هیأت مدیره «انجمن ارتباط با جامعه جهانی روانکاوی»، صورتجلسات هیأت مؤسس «انجمن فرویدی» و گزارشات مراجعاتمان به وزارت کشور را مطالعه کردیم و متوجه شدیم مطالب مهمی در ذهن‌مان زنده می‌شود که در گزارشات و صورتجلسات وارد نشده است. همین مسأله باعث می‌شد بارها مطالب را مورد تجدید نظر قرار داده و آنها را پس و پیش کنیم. تاریخ‌های درج شده در متن حاضر بارها با مستندات موجود چک شده است. امید داریم تا بتوانیم در این مسیر سراسر تجربه اندوزی مخاطبین خود را نیز با خود همراه کنیم.

 

۱. episteme

۲. روانکاوی در گسترش و در بیرون، آن عملی است که در خارج از دفتر روانکاو انجام می‌گیرد و در سطح جامعه و هدفش در نهایت گسترش گفتار روانکاوی است. «مقاله روانکاوی در انتانسیون و روانکاوی در اکستانسیون» اردیبهشت ماه ۱۳۸۰

۳. «روانکاوی در شدت و در درون»، روانکاوی فردی، همان منبع.

۴. سخنرانی دکتر کدیور در کلاس‌های عرصه فرویدی ـ مکتب لکان، ۱۳۸۴/۴/۲۵

۵. همان منبع

۶. همان منبع


پیوند کوتاه به این مطلب:

https://freudianassociation.org/?p=2730

  تاریخ انتشار: ۱۵ شهریور ۱۳۹۳، ساعت: ۱۵:۰۸