سه شنبه ۶ اسفند ۱۳۹۸

بخش ها

آرشیو ماهیانه


دسته ها:روانکاوی در رسانه‌ها و در جامعه

هیستری و سایبر اسپیس


ترجمه: محرداد

(گفتگو با اسلاوی ژیژک)

 

 

“اسلاوی ژیژک به تئوریِ روانکاوانه‌ی فیلم و فرهنگ مردمی می‌پردازد، که حوزه ی وسیعی- از هیچکاک و لینچ گرفته تا قصه‌های ترسناک و داستانهای علمی تخیلی- را دربر می‌گیرد. این فیلسوفِ اسلونیایی با کتابی با عنوان “از سمپتوم‌تان لذت ببرید!” مشهور شد. اخیراً مطالعات او درباره نحوه‌ی تاثیر فانتسم بر رسانه‌های جدید منتشر شد. هم اکنون او در حال نوشتن متنی در رابطه با سایبراسپیس است. بعد از بررسی عنوان‌های بسیار در رابطه با پدیده‌های ناآشنای مربوط به دنیاهای مجازی، ژیژک به این نتیجه رسید که -در تقابل با همه‏ی خوانش‏های هیجان انگیزی که درباره وب صورت می‌گیرد- اقتصاد روانی غالب بر شبکه‌ی ارتباطات الکترونیکی، هیستریک است.”

پرسشگر: آقای ژیژک، شما در برخی مقالات نقدی معروف به «مجازی کردن واقعیت» را بسط داده‌اید که ظاهراً توسعه‌ی فناوری اطلاعات را همراهی می‌کند. اخیراً شما درباره‌ی چندی از نظریه‌های سایبراسپیس در دانشگاه هامبولت برلین صحبت کردید. نظریه‌ی “جمعی” درباره‌ی سایبراسپیس وجود دارد که مثلاً توسط بورگ (the borg)در سریال تلویزیونیِ ] استارتِرِک[(۱) همگانی شده است. به نظر می رسد بورگ چیزیست شبیه یک وضعیت حشره‌ای سایبرنتیک، که تصویر قدیمیِ بیگانه‌ی انگلی را با روابط یک انسان- ماشین ترکیب می‌کند و فرد را در “هستیِ یگانه” توسط دستگاه های ارتباطی در می‌آمیزد. این ایده به نظر می‌رسد مشابه گرایش عمومی به سوی کاربریِ کم و بیش برجسته‌ی تئوری های توطئه برای تفسیر دنیای مدرن است…

ژیژک: اگر من این نکته از هویتِ مستقل- ذهن – فرد را درست فهمیده باشم، خوب این نسخه‌ای از سایبراسپیس است که من در نظر نیاورده بودم. اول از همه من نسخه‌ی شالوده شکنانه‌ی سایبراسپیس را مدنظر قرار دادم که این نسخه‌یِ پسا-دکارتی است: هر کدام از ما (مردو زن) می تواند با هویتش بازی کند و قس علی هذا. این نسخه‌ی فمینیستی، شالوده شکنانه و فوکویی است. اما از آنجایی که شما هم ممکن است بدانید نسخه‌ی دیگری هم وجود دارد، بیایید آنرا “مدرسه‌ی ایدئولوژیِ- سایبراسپیسِ زمانه‌ی نو” [New Age school of cyberspace-ideology] بنامیم، این ایده‌ی نئو-یونگی که ما در یک عصر فردگرایانه‌ی مکانیکی و کاذب زندگی می‌کنیم و اینکه ما در آستانه یک جهش جدید هستیم…

پرسشگر: نوس فیِ یر (۲) (noosphere) …

ژیژک: بله، دقیقاً همین ایده است. همه‌ی ما از یک ذهن جمعی سهم می‌بریم. چیزی که در این مورد برای من بسیار جذاب بود، ابهام این فانتزی است. این فانتزی می‌تواند همچون نهایتِ وحشت معرفی شود. قبلاً در دهه پنجاه تهدید بزرگِ کمونیسم ایده ی شستشوی مغزی بود، توانایی ساختنِ “یک ذهن”. بهترین فیلم پارانوئیدِ جنگ سرد، که به طرز کنایه داری این ایده را به خدمت می‌گیرد، “فیلم کاندیدای منچوری” با بازی فرانک سیناترا بود. یک افسر آمریکایی توسط کره‌ شمالی ها در جنگ کره اسیر می شود و شستشوی مغزی داده می‌شود تا به یک آدمکش که تحت فرمان آدم می‌کشد تبدیل شود، بدون اینکه خود از آن اطلاع داشته باشد.

امروز شما هنوز از طرفی این تصویر منفی اوتوپیاییِ یک ذهن جمعی و از طرف دیگر این ایده‌ی مثبت زمانه‌ی نو را در نظر دارید. دو نسخه‌ی متضاد وجود دارد، اما چیزی که من وسوسه می‌شوم با آن مخالفت کنم پیش انگاره‌های معمول اینهاست. اینکه سایبراسپیس، اگر بخواهم بسیار ساده مطرح کنم، به معنای پایان فردیت و پایان سوبژکتیویته‌ی دکارتی است. تمام خصوصیات قطعی از این جهت واقعیت خارجی می یابند که هرچه قدر هم که شما احساس قطعیت کنید، باز تمامی خصیصه های شما می‌توانند دستکاری شوند. زمانی که فرد در فضای مجازی بازی می‌کند، به طور مثال من می‌توانم مردی همجنسگرا باشم که تظاهر می کند زنی دگرجنسگراست یا هر چیز دیگر: من می توانم یک هویت مستقل جدید برای خود بسازم یا در حالتی بسیار پارانوئید تر، به نوعی از قبل کنترل شده هستم، یعنی دستکاری شده توسط فضای دیجیتال. چیزی که فقدان آن آزارت می دهد، تنها خصوصیات قطعی تو هستند، یعنی شخصیت تو در معنای خصوصیات شخصی‌ات، یا خصوصیات روحی و روانی‌ات. اما تنها هنگامی که شما از محتوای قطعی محروم شوید، فرد می‌تواند ببیند که چه چیز بنام سوژه دکارتی باقی مانده است.

تنها در سایبراسپیس است که ما به همه چیز درباره‌ی سوبژکتیویته‌ی دکارتی نزدیک می‌شویم. به خاطر بیاورید زمانی که دکارت پروسه شک جهانی را به دقت شرح می دهد. فرد شک می‌کند که آیا چیزی در واقع وجود دارد به این قصد که به “کوگیتو شخصی” دست یابد. دکارت این ایده را توسعه می‌دهد زمانی که می‌گوید: یک خدای شیطانی را تصور کنیم، یک روحی شیطانی که فقط در ما نفوذ می‌کند که باور داشته باشیم به… اما آیا سایبراسپیس، همان فضای مجازی نیست که این روح شیطانی را ماتریالیزه می‌کند؟ و این بسیار وخیم است که وارد چنین شک عمومی شویم: چه می‌شود اگر همه چیز فقط دیجیتالی ساخته شده باشد یا اگر هیچ واقعیتی وجود نداشته باشد که با آن آغاز کنیم؟ تنها در هنگام تجربه‌ی چنین لحظه‌ی شکِ عمومی است که شما به چیزی که منظور دکارت از “کوگیتو ارگو سام” (۳)بود، می‌رسید. به این دلیل من مطلقاً فکر نمی‌کنم که سوبژکتیویته‌ی دکارتی تهدید شده است. در عوض من فکر می‌کنم، فقط امروز است که در حال رسیدن به آنیم.

پرسشگر: داستان بورگ به نظر می‌رسد که استعاره‌ای را برای سایبراسپیس می‌پروراند، یعنی ایده‌ی یک آگاهی جمعی از طریق ابزارآلات ارتباطی. از طرفی دیگر، ایده‌ی شما درباره‌ی کامپیوتر به عنوان مکمل -فاقد جنسیتیِ- انسان همان چیزی است که دیگری بزرگ را می‌سازد. آیا این استعاره نمی‌توانست برای کل رسانه‌های الکترونیکی و حتی رسانه به طور عام بکار رفته باشد؟ بسیاری از خصیصه‌هایی که به سایبراسپیس منسوب شده است امروزه می‌تواند به همان اندازه برای مثال به تلویزیون منسوب شود. اکنون میلیون‌ها نفر در برابر صفحه‌ی تلویزیون می‌نشینند، و همزمان با محتوای احساسی و عقلانی مشابه توسط دستگاه بزرگ تغذیه می شوند.

ژیژک: من صراحتاً با این موافقم، اما وسوسه شدم بگویم که ما حتی می‌توانیم پیشتر برویم. این تز بزرگ من درباره‌ی جنسیت است. چیزی که درباره‌ی فضای مجازی خیلی شُک دهنده بود، این نبود که پیش از این یک “واقعیت واقعی” وجود داشت و حالا فقط یک واقعیتِ مجازی وجود دارد، بلکه توسط تجربه‌ی واقعیت مجازی [به نوعی که گذشته را هم تحت تاثیر قرار می دهد] آگاه شده‌ایم که چگونه هیچگاه واقعیت واقعی وجود نداشته است. واقعیت همیشه مجازی بوده است، ما فقط از آن بی‌خبر بودیم. من فکر می‌کنم چیزی که درباره‌ی سـکس مجازی بسیار وحشتناک است این نیست[که]: خدای من، ما قبلاً یک پارتنر واقعی داشتیم که لمسش می‌کردیم، در آغوش می‌گرفتیمش، فشارش می‌دادیم و حالا شما تنها در مقابل صفحه‌ی نمایش جـلق می‌زنی و یا حتی جـلق هم نمی‌زنید، شما فقط از اینکه بدانید شاید دیگری هم از طریق صفحه یا هرچیز دیگر لذت می برد، لذت می برید. بلکه نکته اینجاست که ما آگاه شده ایم که چگونه هیچ وقت سـکس واقعی وجود نداشته است.

فقط این نیست که خودارضـایی، داشتن رابطه‌ی جـنسی با یک پارتنر تخیل‏شده است. چه اتفاقی می‌افتد اگر سکـس واقعی فقط خودارضـایی با یک پارتنر واقعی باشد؟ باید گفت، شما فکر می‌کنید در حال انجام دادن آن [سکـس واقعی] با یک پارتنر واقعی هستید اما در اصل شما از او به عنوان یک دستگاه خودارضایـانه استفاده می‌کنید، پارتنر واقعی فقط به شما حداقلی از ماتریال را می دهد تا شما بتوانید فانتزیهایتان را اجرا کنید. به زبانی دیگر، در سـکس همیشه حداقل سه نفر وجود دارند. فقط شما و پارتنرتان نیستید، شما باید یک فانتزی داشته باشید تا آنرا پشتیبانی کند. وقتی که فانتزی از هم بپاشد، پارتنر منزجر کننده می‌گردد. این وحشت است. در “هملت” شکسپیر برای مثال: اواسط نمایش، هملت به اوفلیا نگاه می‌کند و این لحظه‌ی “فاجعه بار واقعیت” است: چه انسان منزجر کننده‌ایست او(اوفلیا). به این علت که دقیقاً آن پشتیبانی فانتسمی گم شده است. فکر می‌کنم یک بعد اصلی مجازیت با نظم نمادین یا نظم زبان همذات است.

نکته‌ی دیگری هم وجود دارد، که ممکن است به پدیدارِ ذهنِ جمعی متصل شود که شما آنرا یادآور شدید. من ادعا می کنم که شخص باید به بُعدی از “نامُرده” بودن نزدیک شود. دقیقاً به این جهت که نامُرده به سادگی به معنای “زنده” نیست، بلکه به معنی مرده، اما با این وجود زنده است. درباره‌ی استفان کینگ و زامبی‌ها و خون آشام‌ها فکر کنید. اینجا من سایبراسپیس را با چیزی که لکان بافتِ لیبیدو (Lamella) می‌نامد، متصل می‌کنم، یعنی جوهری از زندگی که هیچگاه نمی‌تواند ویران شود. مسئله اینجا دیگر ناسوتی(میرا) بودن نیست بلکه برعکس: نوعی از فرمِ زندگی ترسناک است، مثل خون آشام‌ها، که شما هیچوقت نمی‌توانید از دست آن خلاص شوید.

آخرین حد وحشت “نامیرایی” یا همان ابدیت است. در متن جدیدی که هم‏اکنون در حال نوشتن آنم، در تلاش هستم تا این ارتباط غیرممکن را برقرار کنم: پیوندی میان کلایزت، واگنر و سایبراسپیس. اگر شما اپراهای واگنر را بدقت بخوانید، من فکر می‌کنم که “کلاگِ”(Klage) همه‌ی آریا (۴) های بزرگ واگنری به این صورت است: قهرمانان آنها –به جز در لاهنگرین و تان هاوزر، همان شکست خوردگان بزرگ واگنر- اجازه ندارند بمیرند. من فکر می‌کنم این ترس واقعی ِ سایبراسپیس است، که کسی این بُعد شبحوار از زندگی را بر فراز مرگ دارد، یک زندگی نامرده، چیزی که حتی برای پیش پا افتاده ترین سطوح هرروزه واقعی‌ست.

آیا شما کارکرد undelete در کامپیوتر را می‌شناسید؟ مسئله‌ی ما با کامپیوترها این نیست که چیزی می‌تواند پاک شود: مثلاً شما تمام بعدازظهر کارکرده‌اید و سپس یک قطعی برق و همه چیز از دست می‌رود. درست است، این چیزها اتفاق می‌افتند. اما می‌دانید، گاهی اوقات این خیلی هولناک‏تر است که شما نمی‌توانید چیزی را واقعاً پاک کنید. یکبار که وارد شد، دیگر وارد شده است. اینجا من مسئله‌ی کلونینگ[cloning] را هم می‌بینم. مسئله‌ی کلونینگ این نیست که:”آیا من فردیتم را از دست خواهم داد، آیا من در موقعیت بدلی قرار خواهم گرفت و الی آخر”. مسئله‌ی کلونینگ اینست که شما هیچوقت نخواهید مرد. شما خودتان را می کشید (ایده‌ال صحبت می‌کنم، البته که هنوز از لحاظ علمی امکان این وجود ندارد) و آنها تکه کوچکی از شما را پیدا می‌کنند و دوباره شما را بازسازی می کنند. شما بی نهایت بازتولید شونده هستید. هیچکس نمی‌داند این چگونه فردیت را متاثر خواهد کرد.

پرسشگر: شما موقعیتی که کسی در مقابل اسکرین با آن رویارو می‌شود را به عنوان یک وضعیت هیستریک تفسیر می‌کنید. برای مثال، وقتی توسط ایمیل ارتباط برقرار می‌کنید. به طور بالفعل تردید زیادی درباره‌ی این فرم از ارتباطات وجود دارد: شما هیچوقت نمی‌توانید مطمئن باشید که چه کسی ورودیات[input] شما را می‌خواند و یا با چه غرضی. شما هرلحظه از این موقعیت آگاه هستید و تلاش می‌کنید واکنش دیگری را پیش بینی کنید. همچنین، در این حالت خصوصیات افزوده‌ی ارتباطات رودرو مثل تونِ صدا و ژست ها و صدا گُم می‌شوند.

ژیژک: ناخودآگاه فرویدی، خیلی به آن چیزی که کسی روبروی اسکرین کامپیوتر انجام می‌دهد شباهت دارد. ناخودآگاه فرویدی، کلاً زبان بدن یا تونالیته نیست، نه. ناخودآگاه فرویدی دقیقاً این درماندگی است، جاییکه شما با کسی در حال صحبت کردن هستید و در همان زمان شما نمی‌دانید که چه کسی واقعاً مخاطب شماست. شما اساساً نامطمئن هستید، به این دلیل که اساساً این یک سمپتوم است. سمپتوم‌های هسیتریایی نیز دقیقاً همچین ساختاری دارند. پس نکته من اینجا در امتداد خطی است که شما ترسیم کردید، سایبراسپیس خیلی اوقات در جهتی هیستریایی عمل می‌کند، که دقیقاً همین نامطمئنیِ بنیادین است: من نمی‌دانم نامه من به دست چه کسی خواهد رسید = من نمی دانم دیگری از من چه می‌خواهد و بدینگونه من تلاش می‌کنم تا این نامطمئنی را انعکاس دهم. سایبراسپیس در احساسی آشکار می‌شود که ما نمی‌توانیم از روی مشخصات تکنولوژیکی‌اش تصمیم بگیریم که در جهتی منحرف عمل می‌کند، یا در جهتی هیستریایی.

همینطور هیچ اقتصاد روانی معینی برای کارکرد سایبراسپیس ثبت نشده است. اما بیشتر اوقات ما فکر می‌کنیم که سایبراسپیس در اقتصادی هیستریایی گرفتار آمده است. به این دلیل است که من نه تنها به نسخه‌های پارانوئیک سایبراسپیس، بلکه عمیقاً به نسخه‌های رهایی بخش آن هم اعتماد نمی‌کنم، یعنی اینکه “ما با هویت‌های چندگانه بازی می‌کنیم” و از این قبیل چیزها.

من فکر می‌کنم، اگر بتوانم خلاصه‌اش کنم، اینگونه است که سه یا چهار نسخه‌ی اصلی از سایبراسپیس وجود دارد: نسخه عقلِ سلیم آن اینست که ما هنوز همان انسان‌های واقعی هستیم که با یکدیگر صحبت می‌کنیم و سایبراسپیس تنها مدیوم دیگری است. این بسیار ساده لوحانه است، به این دلیل که سایبراسپیس چگونگی سوژه بودن را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. سپس ما نسخه پارانوئیکِ سایبراسپیس را داریم: سایبراسپیس، چیز مادری، یعنی در این حالت ما استقلال فردی‌مان را از دست می‌دهیم. سپس ما این نسخه‌ی رهایی بخشی انحرافی]منظور همان سوژه‌ی چندگانه‌ی منحرف پست مدرن است که توسط افرادی چون دلوز و فوکو مطرح شده است. م[ را داریم، به این معنی که ما از دست استبداد پدرشاهی خلاص شدیم. و نسخه آخر، نسخه‌ی امروزی نوس فیِ یر(Noosphere) است. مردم به شدت مجذوب پدیدارهایی هستند که درواقع بسیار استثنایی‌اند. من کسی را نمی‌شناسم، که وقتی در برابر کامپیوتر می‌نشیند واقعاً به نوعی غسل تعمید روانی بازگردد، کسی که تبدیل به یک عضو نوس فی یر شود، اینگونه نیست. تجربه‌ی هستیریایی تجربه‌ی بنیادین است.

پرسشگر: آیا کسی می‌تواند تاکید شما بر روی هیستری را در این مباحثه به عنوان جوابی به نوعی قطعی از جناح چپ سیاسی بخواند که از تئوری جنسیت الهام گرفته است، آنچه که پتانسیل عصیانگرانه و در نتیجه ویرانگرِ “انحراف” را مطرح می‌کند؟….

ژیژک: چیزی که هیستری را جالب توجه می‌کند اینست که چگونه این ایده‌های چپیِ مدرن در سلب صلاحیت از هیستری با سیاست لنینیست و استالینیست رادیکال اشتراک دارند. بسیار جالب توجه است وقتی که متوجه شویم دالِّ سوژه‌ی هیستریکی به عنوان کفرگویی در سیاست استالینیستی پدیدار می‌شود. حتی قبل‏تر، توسط لنین، دشمنان داخلی و رویزیونیست‌ها به عنوان هیستریک سلب صلاحیت می‌شدند: آنها نمی‌دانند چه می‌خواهند، آنها شک یا تردید دارند.

وقتی من از انحراف صحبت می‌کنم، منظورم انحراف به عنوان عملی معین نیست، مثلاً آمیزش مقعدی. برای لکان، انحراف یک گرایش بسیار دقیق سوبژکتیو را برمی‌گزیند، که یک گرایشِ خود-ابژه سازی یا خود-ابزاری است. از آنجائیکه مشخصه‏ی ترس هیستریکی، ابزاری برای دیگری شدن است، بنابراین جزء بنیادی سازنده‌ی سوبژکتیویته، هیستریکی است: من نمی‌دانم برای دیگری چه هستم. هیستری، یا روان-نژندی به طور کلی همیشه یک وضعیت سئوال است.

این پیام قاطع فروید است: سوژه‌ی هیستریک رویاهای خود را در یک سناریوی منحرف واقعیت نمی‌بخشد، نه به این دلیل که او(زن و مرد) از سرکوبی یا از قانون می‌ترسد، بلکه به این دلیل که او همیشه مشکوک است: من می‌توانم اینکار را انجام دهم، اما چه می‌شود اگر آنهم مرا راضی نکند. چه می‌شود اگر حتی همین سناریوی منحرف جعلی باشد. یک ماسک کاذب باشد.

البته همچنین یک محور سیاسی‌ برای این هست: جواب من به برخی از نسخه‌های عوامانه‌ی فوکو یا دلوز که این سوژه‌ی چندگانه‌ی منحرف پست مدرن را می‌ستایند، یعنی سوژه‌ی بدون اقتدارِ پدرانه‌ی معین، که بین تصاویرِ شخصیِ متفاوت و چندگانه از خود تغییر مکان می‌دهد و خود را هر زمان بازشکل دهی می‌کند، این است: چرا باید این وضعیت ویرانگر فرض شود؟ من ادعا می‌کنم -و این مرا با برخی فمینیست‌ها وارد مشکلات فراوانی می‌کند- من ادعا می کنم که، اگر بخواهم آنرا در دوره‌ی از مدافتاده‌ی مارکسیستی مطرح کنم، ساختار غالب سوبژکتیویته‌ در “سرمایه داری پیشرفته” یا هرچیز دیگری که بخواهیم آنرا بنامیم، منحرف است: مشخصه‌ی فرم اقتصاد روانی سوبژکتیویته که امروز بیشتر و بیشتر غالب است، باصطلاح شخصیتِ نارسیستی، یک ساختارِ منحرف است. اقتدار پدرانه امروز دیگر دشمن نیست. بنابراین این ایده‌ی انفجاری و هیاهو برای انحرافات چندگانه تنها توصیف کننده‌ی چیزیست که با نظم سرمایه‌داری متاخر جفت و جور در می‌آید…

پرسشگر: اقتصاد منعطف…

ژیژک: بله، شما می‌توانید این طور مطرح کنید. نه هویت ثابت، بلکه تغییر شکل دادن و هویت‌های چندگانه. این شیوه‏ی عملکرد سوبژکتیویته امروزه است. خلاصه کنم، انحراف در این جهت ویرانگر نیست، و اولین قدم در جهت ویرانگری دقیقاً اینست که این تردید هیستریک را بازمعرفی کنیم. من فکر می‌کنم روابط اجتماعی کنونی کاملاً می‌توانند هویت‌های گوناگون را بپذیرند. من فکر می‌کنم سوژه‌ی ایده‌آل امروز دوجنسی است: من با مردان بازی می‌کنم، من با زنان بازی می‌کنم، هر چیزی اتفاق می‌افتد و ویرانگر هم نیست. و استراتژی تصور کردن نامطبوع‌ترین انحراف هم موقعیتی را نمی‌سازد که نظام نتواند آنرا تحمل کند. من فکر می‌کنم از لحاظ سیاسی این اشتباه است و کاری از پیش نمی‌برد. برای مثال وقتی شما به سیستم هنری نگاه می‌کنید: فرارویِ منحرفانه توسط نظام سازمان دهی می‌شود تا بازار را دایر و زنده نگه دارند.

 

 

 

پانویس

۱- بورگ: نام یک سریال تلویزیونی است. ترکیبی از جانوران گوناگون است که سایبرنتیکی اصلاح و در کلیت آن هضم شده‌اند. آنها اول سازمان دهی شده و بعد به اجتماع یک ذهن کندویی یا مجتمعی متصل شده‌اند. ساکن منطقه‌ای گسترده از فضا هستند با سیاره ها و فضاپیماهایی بی‌شمار و تکنولوژی حیرت‌آور. آنها همچون یک ذهن شده(one-minded) عمل می‌کنند تا تمایزات بیولوژیکی و تکنولوژیکیِ دیگر موجودات را با هدف جستجوی کمال به خود بیفزایند. این امر با همسان‌سازیِ تحمیلی محقق می‌شود، فرایندی که در آن فردیت‌ها و تکنولوژی‌ها را تحمیلی به قسمتی از بورگ (تبدیل)مسخ می‌کند و افراد(individuals) را با افزودن قسمت‌های مصنوعی به آنان اصلاح می‌کند.

۲- نوس‌فیِ یر کلمه‌ای یونایی است که از nous به معنی ذهن و sfairaبه معنی کره ساخته شده است، مثل اَتُمس‌فی‌یِر. نوس‌فی‌یِر سومین مرحله از تکامل کره زمین است: مرحله اول ژئوس‌فی‌یِر همان توسعه مواد بیجان در زمین است. مرحله‌ی دوم توسعه زندگی زیستی(biosphere) است و سومین مرحله یا نوس‌فی‌یِر مرحله توسعه ذهنی بشر است. نوس‌فی‌یِر به بهترین شکل به عنوان آگاهی جمعی توصیف شده است. این مفهوم از فعل و انفعالات ذهن بشر گرفته شده است. نوس‌فی‌یِر همگام با سازمان یابی توده‌ی انسانی در رابطه با خودش ساخته شده‌است. او در کره زمین مساحت بیشتری را زیر سکونت خود می‌برد. همچنان که نوع بشر خود را شبکه‌های اجتماعی پیچیده‌تری سازمان دهی می‌کند، نوس فی‌یِر عظیم‌تری در آگاهی او شکل می‌گیرد.

۳- کوگیتو ارگو سام: عبارتی لاتین که توسط دکارت به فلسفه غرب معرفی شده و معنای آن همان عبارت مشهور: «من می اندیشم پس هستم» است. این عبارت گویای این‌ست که اگر فردی به این که وجود دارد یا نه شک داشته باشد، این عبارت جواب آن است. چون همین که او سوال وجود داشتن خود را می پرسد، آنرا اثبات می‌کند.

۴- آریا: در اصل یک ملودیِ مشعر در موسیقی به خصوص اُپراست که توسط یک خواننده اجرا می شود.

 

 منبع: مجله الکترونیکی زغال


پیوند کوتاه به این مطلب:

https://freudianassociation.org/?p=7387

  تاریخ انتشار: ۳ دی ۱۳۹۳، ساعت: ۱۰:۵۱